Solliciteer je op een instapfunctie, dan land je cv niet meer bovenop een stapel van tien. Je landt in een stapel van honderden. Werkgevers die vroeger blij waren met twintig reacties op een vacature, krijgen er nu gemiddeld 140 op één juniorfunctie, blijkt uit onderzoek van Intelligence Group. Dat is geen toevallige piek. Het is het nieuwe normaal voor starters op de Nederlandse arbeidsmarkt, en AI speelt daarin een grotere rol dan je zou denken, ook als je zelf nooit met AI werkt.
Waarom juist de eerste baan verdwijnt
Niet AI zelf schrapt de meeste startersbanen, de verwachting over AI doet dat. Werkgevers denken dat software binnenkort het repetitieve werk overneemt dat nu nog bij junioren ligt: contracten doorlezen, data invoeren, eerste conceptteksten schrijven. Dus openen ze die functies simpelweg niet meer, nog voordat er een algoritme is dat het werk daadwerkelijk overneemt. In beroepen als juridisch werk, administratie en marketing daalde het aantal startersvacatures de afgelopen jaren met 30 tot ruim 40 procent. De functies die overblijven, vragen vaak om ervaring die een starter per definitie nog niet heeft, een paradox waar niemand een goed antwoord op heeft.
Voor werkgevers is de rekensom op korte termijn aantrekkelijk. Een junior kost salaris, begeleiding en tijd voordat hij volledig productief is. Een los AI-abonnement kost een paar honderd euro per maand en is vanaf dag één inzetbaar voor de eenvoudige taken. Op lange termijn knaagt dat wel aan iets anders: zonder junioren die doorgroeien, droogt op een gegeven moment de aanvoer van ervaren mensen op. Dat probleem is voor later, dus voorlopig wint de korte termijn het gewoon.
De cijfers liegen niet
Dat starters het zwaarder hebben, is niet alleen een gevoel. In november 2025 was 9,1 procent van de 15- tot 25-jarigen op de arbeidsmarkt werkloos, het hoogste percentage in meer dan vier jaar, meldt het CBS. Opvallend genoeg daalde tegelijk het aandeel jongeren dat actief op zoek is naar werk, van 76,4 naar 75,2 procent. Veel starters haken dus af nog voordat ze goed en wel begonnen zijn, en verdwijnen daarmee ook nog uit de officiële werkloosheidscijfers. Ook het UWV bevestigt dat de stijging onder jongeren sterker is dan in vrijwel elke andere leeftijdsgroep, alleen vijfenvijftigplussers laten een vergelijkbare toename zien.
Niet alle starters hebben evenveel pech
Er is een duidelijk onderscheid tussen beroepen die gevoelig zijn voor AI en beroepen die dat niet zijn. Starters in AI-gevoelige vakgebieden, denk aan juridisch advies, klantenservice en contentproductie, zien hun kans op een baan harder dalen dan starters in bijvoorbeeld de zorg, techniek of bouw. Daar is eerder het omgekeerde aan de hand: werkgevers kampen met een structureel tekort aan junior personeel, los van wat AI wel of niet kan. Een starter in de installatietechniek of de verpleging merkt van deze trend voorlopig weinig, een starter die net is afgestudeerd in rechten, communicatie of bedrijfskunde juist wel. Wie nu een studie- of carrièrekeuze maakt, doet er goed aan dat verschil mee te wegen. Dat betekent niet dat je AI moet mijden, het betekent dat je kiest voor werk waarin mensenwerk voorlopig het verschil blijft maken, of waarin je leert hoe je AI juist naast je laat werken in plaats van ervoor.
Wat je hier wel tegen kunt doen
Je verandert de arbeidsmarkt niet in je eentje, maar je eigen sollicitatie wel. Recruiters die 140 cv's doorspitten, filteren het eerst op vaardigheden die concreet aantoonbaar zijn. Een paar dingen die daadwerkelijk verschil maken:
- Bouw een portfolio op met echte voorbeelden, ook als dat vrijwilligerswerk of een eigen project is. Een diploma alleen valt niet meer op in een stapel van honderden.
- Haal een praktijkgerichte certificering in je vakgebied. Dat toont aan dat je verder gaat dan de verplichte vakken van je studie.
- Zoek stages en bijbanen actief via je netwerk. Een warme introductie slaat de stapel van honderden cv's gewoon over.
- Laat in je motivatie zien dat je AI als gereedschap gebruikt, niet als bedreiging. Werkgevers zoeken junioren die daar handig mee zijn, niet junioren die hetzelfde werk doen als een taalmodel.
Wie breder kijkt dan de lastige banenmarkt van dit moment en nu al investeert in aantoonbare vaardigheden, bouwt een voorsprong op voor zodra het weer aantrekt. Dat vergt geduld, maar niemand wordt beter van bij de pakken neerzitten.
Dit verandert hoe je moet solliciteren
De starter van 2026 concurreert niet meer met twintig andere kandidaten, maar met honderden, en voor een deel met software die hetzelfde werk sneller aflevert. Dat voelt oneerlijk, en dat is het soms ook. Maar wachten tot de markt vriendelijker wordt, is geen strategie. Werkgevers die wél blijven investeren in junioren, doen dat vooral omdat ze personeel nu harder willen behouden dan dat ze nieuwe mensen willen aantrekken. Dat werkt in jouw voordeel: laat zien dat je niet zomaar instroomt, maar blijft, en dat je meegroeit met de tools die je werkgever toch al gebruikt. Wie dat combineert met concrete bewijzen van wat hij kan, en met de tips om je carrière een duwtje te geven, staat er bij die 140 concurrenten een stuk beter voor dan hij op het eerste gezicht zou denken.