Netbeheerders hebben eind september een voorstel ingediend bij de ACM voor een compleet ander stroomtarief. Niet langer betaal je een vast bedrag voor het transport van elektriciteit, maar straks hangt een fors deel van je rekening af van het moment waarop je stroom gebruikt. Klinkt technisch, maar de impact is groot: uit onderzoek van Berenschot blijkt dat driekwart van de mensen in een vrijstaand huis er financieel op achteruitgaat, terwijl appartementbewoners juist voordeel hebben. Tijd om uit te leggen wat er verandert en wat je er nu al aan kunt doen.
Wat er precies verandert aan je nettarief
Op dit moment betaal je een nettarief dat vooral is gebaseerd op je piekverbruik: hoe zwaar je aansluiting is, bepaalt grotendeels de prijs. Netbeheerders willen dat vanaf 1 januari 2029 omgooien. In het nieuwe systeem, met vier prijsniveaus en vijf tijdsblokken per dag, wordt twee derde van de transportkosten variabel gemaakt op basis van tijdstip en verbruiksvolume. Alleen het laatste derde deel blijft vast. Verbruik je stroom op momenten dat het net het minst zwaar belast wordt, zoals midden op de dag of diep in de nacht, dan betaal je minder. Verbruik je juist rond etenstijd, wanneer heel Nederland tegelijk kookt, wast en de auto oplaadt, dan betaal je meer. Het volledige voorstel staat beschreven op de site van Netbeheer Nederland.
Appartementen winnen, vrijstaande huizen verliezen
De cijfers van Berenschot laten een duidelijk patroon zien. Van de mensen die in een appartement wonen, gaat 79 tot 83 procent erop vooruit onder het nieuwe tarief. Bij vrijstaande woningen is het net andersom: daar krijgt 77 tot 84 procent te maken met hogere netkosten. Logisch, want vrijstaande huizen hebben vaker een zware aansluiting, een warmtepomp die veel vermogen trekt, en een gezin dat 's avonds tegelijk kookt, de wasmachine draait en de auto oplaadt. Precies de piekmomenten die het nieuwe tarief duurder maakt. Onder de streep zou toch een meerderheid profiteren: ongeveer 53 procent van alle huishoudens betaalt minder dan de 637 euro die het oude systeem in 2030 zou kosten. Verschuif je je verbruik actief naar goedkopere uren, dan loopt dat aandeel op naar 64 procent.
Waarom je netkosten sowieso al stijgen
Los van dit nieuwe stelsel gaan de netkosten fors omhoog, tarief of geen tarief. Berenschot rekent voor het huidige systeem met een stijging van 7,5 procent per jaar, waardoor het nettarief van 478 euro in 2026 oploopt naar 637 euro in 2030. Die stijging komt door de investeringen die netbeheerders moeten doen om het elektriciteitsnet te verzwaren, want steeds meer huishoudens hebben een warmtepomp, zonnepanelen en een elektrische auto. Uit de meest recente CBS-cijfers blijkt dat de totale energierekening dit jaar juist iets daalde, maar dat verschilt enorm per woningtype. Wie in een oud, vrijstaand huis op aardgas woont, betaalde de laatste jaren gemiddeld ruim 3.300 euro per jaar, tegenover ongeveer 1.000 euro voor een volledig elektrisch verwarmde woning. Het nieuwe nettarief bovenop die kosten maakt het verschil tussen woningtypes alleen maar groter.
Wat zonnepanelen en een warmtepomp ermee te maken hebben
Slim laden en zonnepanelen worden onder het nieuwe systeem dubbel beloond, omdat je dan juist stroom gebruikt of teruglevert op momenten dat het net minder belast is. Heb je al zonnepanelen en een thuisbatterij, dan kun je die overdag opgewekte stroom 's avonds inzetten zonder dat je op de dure piekmomenten van het net trekt. Voor mensen die hun huis nog niet hebben verduurzaamd, is dit een extra reden om nu te kijken naar isolatie. Een goed geïsoleerd huis heeft simpelweg minder vermogen nodig om warm te blijven, wat je piekbelasting verlaagt. Er loopt nog steeds subsidie voor het isoleren van je woning, en dat is precies het soort maatregel dat straks dubbel loont: lagere energierekening én een lager nettarief.
Zo bereid je je nu al voor op 2029
Je hoeft niet te wachten tot 2029 om je gedrag aan te passen. Kijk eerst wanneer jij de zware apparaten in huis gebruikt. Draait de wasmachine standaard om zeven uur 's avonds, zet hem dan een paar uur later of juist 's ochtends aan. Laad je elektrische auto niet zodra je thuiskomt, maar stel een timer in voor de nacht. We schreven eerder al op welke momenten stroom nu al het goedkoopst is, en die gewoontes worden alleen maar waardevoller zodra het nettarief tijdsafhankelijk wordt. Heb je een warmtepomp met een boilervat, dan kun je die vaak programmeren om vooral overdag te verwarmen in plaats van precies op het piekmoment.
Belangrijk is ook dat het voorstel nog niet definitief is. De ACM moet het nog goedkeuren, en juist voor kwetsbare groepen zoals huishoudens met medische apparatuur die op vaste tijden moet draaien, ligt er nog een discussie over uitzonderingen. Verwacht dus dat er de komende jaren nog het nodige verandert aan de details, ook al ligt de hoofdlijn van het plan nu vast.
Wat dit betekent voor jouw volgende verbouwing
Woon je vrijstaand en overweeg je binnenkort een warmtepomp, zonnepanelen of een laadpaal, dan loont het om nu al na te denken over hoe je je verbruik spreidt. Een thuisbatterij wordt met dit vooruitzicht interessanter dan hij nu al is, simpelweg omdat je ermee kunt sturen wanneer je stroom van het net haalt. En voor wie toch al van plan was te isoleren: doe het liever dit jaar dan over drie jaar, want elke stap die je piekverbruik verlaagt, betaalt zich straks dubbel uit.